IJsland – AlomHistorisch

Jeetje! Twijfel nou niet zo!

…Aldus de IJslandse artiest Daði Freyr, gisteravond, tijdens het muzikale intermezzo bij Even Tot Hier. Hij zong over Rob Jetten en het afnemende vertrouwen dat Nederlanders hebben in hun eigen kabinet. Sterker nog, hij gebruikte daar Nederlandse teksten voor, haha!

Zo wordt er met een heel catchy deuntje ingespeeld op het feit dat Nederland recent is gezakt op de lijst van veiligste landen. IJsland staat op die lijst bovenaan en scoort ook goed op onderdelen als corruptie (daar bijna non-existent) en gendergelijkheid (daar bijna 50/50 op topposities). Dit is overigens al jaren zo en heeft te maken met de politieke geschiedenis van IJsland. Ik zal hier volgend jaar een uitgebreider artikel over schrijven, want de link met het Vikingtijdperk is belangrijk om eens te benoemen.

Ik vond de samenloop van omstandigheden in het programma gisteren helemaal geslaagd. Ten eerste wilden Niels en Jeroen dus dat verminderde vertrouwen in de Nederlandse politiek bespreken. Treffend stukje over die AOW, want daar is iedereen boos over. Ten tweede werd het programma eenmalig uitgezonden op vrijdagavond in plaats van zaterdagavond; wat te maken heeft met de finale van het Eurovisie Songfestival vanavond. Ten derde kiezen ze uitgerekend Daði Freyr, een ex-kandidaat uit precies dat land dat het beter doet dan Nederland, om het liedje te brengen. Schitterend.

Daði Freyr is al ongeveer 15 jaar muzikaal actief in IJsland. Hij begon ludieke nummers te creëren met zijn band Gagnamagnið (wat zoiets betekent als “datavolume”), waarmee hij bekend werd bij het grote publiek. In 2020 wonnen ze met het nummer “Think About Things” de IJslandse voorronde voor het Eurovisie Songfestival, maar het evenement werd uiteindelijk afgelast vanwege de coronapandemie. In 2021 deed Daði opnieuw mee namens IJsland, opnieuw samen met Gagnamagnið, maar dit keer met het nummer “10 Years“. Daarmee eindigde IJsland in de finale op de vierde plaats.

Overigens doet IJsland dit jaar niet mee aan het Eurovisie Songfestival, net als Nederland. Beide landen zenden de finale wel uit vanavond.

Screenshots van het optreden via de Instagram van @eventothier_bnnvara.

De mysterieuze Snörresteeg in Zwolle

Onlangs bezocht ik Zwolle. Daar liep ik door een knus straatje met de naam “Snörresteeg”. Omdat het me deed me denken aan de IJslandse skald en geschiedschrijver Snorri Sturluson, nam ik een foto van het bordje. Ik zou dan thuis wel opzoeken waar de naam vandaan komt.

Althans, dat was de bedoeling, maar ik kon het niet ontdekken. Wel vond ik op de website Zwolle in Beeld het artikel “Straatnaam” van Dick Algra over de soms onduidelijke herkomst van enkele Zwolse straatnamen. Daarin noemt hij ook de Snörresteeg. Hij schrijft het volgende:

^{Trouwens, er is minstens ėėn straat in Zwolle met een straatnaambord hoewel het géén officiële straat is. Dan heb ik het over “De Snörresteeg”, het doorsteekje naast Restaurant Pampus, tussen Kamperstraat en Jufferenwal. Daar zat ooit het cafė “De Snörre”, vandaar de naam.}

Goed, daaruit maakte ik op dat de naam is afgeleid van een café. Maar het riep ook weer nieuwe vragen op. Want waarom heeft de steeg wel een straatnaambord, terwijl het geen echte straat is? Wie heeft dat bord dan opgehangen? Ik besloot het te vragen aan Hans Smit, de beheerder van Zwolle in Beeld.

Ik kreeg snel een reactie: de heer Smit zou het voor me gaan uitzoeken. En nog dezelfde avond kreeg ik een uitgebreide mail met twee verklaringen. Ten eerste had Hans Smit contact gezocht met de auteur van het artikel, Dick Algra. Hij gaf op zijn beurt aan dat hij zijn informatie destijds uit de serie “Zwolle, Mijn Stad” heeft gehaald. In één van de uitgaves staat dus dat de steeg vernoemd is naar het voormalig café De Snörre.

Vervolgens heeft de heer Smit het nagevraagd bij de heer Adwin Ester, de uitbater van het huidige Café de Pul (gevestigd op de hoek waar de Snörresteeg de Kamperstraat kruist). Ook hij gaf aan dat de steeg eigenlijk geen naam heeft, wat Dick Algra ook al schreef. Maar één ding wijkt af: volgens de heer Ester is er nooit een restaurant of café geweest met een andere naam dan “De Pul”. Wat hij vermoedt, is dat de steeg een naamgever heeft, te weten de heer Henk Olthof. Een man die eerder op dezelfde plek een horecazaak runde en een grote snor had. En aangezien “snörre” het Zwolse woord voor “snor” is, zou het goed kunnen dat vaste klanten toen de steeg naar Henk Olthof vernoemd hebben en destijds het straatnaambord hebben laten ophangen. In dat geval werd Café de Pul door stamgasten waarschijnlijk ook wel “De Snörre” genoemd.

Ik vind het in ieder geval een schitterend verhaal, het is een stukje Zwolle met een hele eigen historie. 🙂

Update: Per mail kreeg ik het verlossende antwoord! Een nazaat van Henk Olthof bevestigt voor ons dat de steeg is vernoemd naar hem, dus inderdaad de man met de grote snor. Hartelijk dank voor het oplossen van het mysterie. Ook nogmaals veel dank aan de heren Smit, Algra en Ester voor het uitzoeken.

Noordse mythologie: dauwdruppels

De dauwdruppels hieronder fotografeerde ik in Noorwegen. Stuk voor stuk zo mooi gevormd, het waren net pareltjes in het gras.

Dauw is een atmosferisch verschijnsel waarbij waterdamp uit de lucht op vaste voorwerpen -meestal planten- condenseert. Dan vormen er dus kleine druppeltjes die soms prachtig glinsteren in de zon. Maar in de Noordse mythologie heeft dauw nog een andere oorzaak…

Bekijk de video en ontdek welke!

Vikings in Utrecht?!

De eerste upload van 2025 is een feit! En meteen duiken we in mijn favoriete onderwerp: de erfenis van de Vikingen. Die erfenis vinden we zelfs in Nederland, want in Utrecht staat een enorme runensteen.

Hoe kwam die kolos daar terecht en wat betekent de inscriptie? Leer het allemaal in de video hieronder.

Lesinspiratie: Noormannen / Scandinavië / Vikingen

De lesboeken die wij gebruiken, bevatten helaas geen informatie over de Noormannen of de middeleeuwse Scandinavische samenleving. Ik vermoed dat de meeste geschiedenisdocenten in Nederland dit onderwerp overslaan, maar daarvan breekt mijn Vikinghart natuurlijk wel een beetje. Voor docenten die wél met het onderwerp aan de slag willen gaan, heb ik hieronder een inspiratielijstje samengesteld.

Neem spullen mee die de Noormannen bezaten en toon de leerlingen een soort “what’s in my bag“. Scandinavische mannen en vrouwen droegen veel persoonlijke spulletjes op hun lichaam, zoals oorlepels, sleutels, buidels met munten, (hak)zilveren sieraden, naald en draad, mesjes en runenstenen. Veel daarvan kun je zelf in elkaar knutselen.
Laat de leerlingen kennismaken met het runenschrift. Ga op zoek naar een runensteen die jou aanspreekt en bespreek de inscriptie(s) op de steen. Laat de leerlingen als afsluiter hun eigen naam in runen schrijven.
Vertel over de unieke wanderlust van de Vikingen. Terwijl je de middeleeuwen behandelt, kun je bijvoorbeeld vertellen dat de Scandinaviërs als enige Europeanen overal heen reisden (missionarissen en andere reizende beroepen daargelaten). Verreweg het grootste deel van de Europese bevolking kende alleen de eigen omgeving: het eigen dorp, met sporadische bezoeken aan de dichtstbijzijnde stad. De groepen die “Viking” gingen, wilden juist steeds verder reizen om te handelen, plunderen en ontdekken en later ook om nieuwe vestigingsgebieden te vinden. Voor de leerlingen is het verrassend om te leren dat de Scandinaviërs ook een compleet eigen samenleving creërden in Engeland, IJsland en Groenland.
In het verlengde daarvan, kun je de leerlingen uitleggen hoe hoogstaand de navigatie- en scheepsbouwtechnieken van de Noormannen waren. Vertel over feit én over fictie! Noem de terugkerende raven, de zonnewijzer, de zonnesteen, de drakar, de overnaadse werkwijze die voor een bijzonder wendbaar en sterk schip zorgde, etcetera, etcetera. Hierdoor benadruk je het belang en de blijvende waarde van het Vikingtijdperk.
En als laatste: doe iets met de Noordse mythologie! Lees een stukje voor uit de poëtische of prozaïsche Edda, kies één verhaal dat het meeste tot de verbeelding spreekt, laat de leerlingen de hoofdpersonen tekenen tijdens het luisteren, laat hen zélf (het vervolg van) een mythe schrijven… De mogelijkheden zijn eindeloos. Dit is in mijn klassen ieder jaar weer favoriet; iedereen kan hier zijn/haar creativiteit in kwijt en vanwege de popcultuur kennen veel leerlingen de mythologische figuren al.

Omdat er in het reguliere curriculum zo weinig ruimte is voor onderwerpen die niet in de lesboeken staan, hoef je hier natuurlijk geen complete lessenreeks aan te wijden. Maar neem van mij aan: de leerlingen vinden dit leuk. Het is een onderdeel waarmee je de lessen over de middeleeuwen een flinke oppepper kunt geven, dus het zou zonde zijn om het over te slaan!