In de meivakantie was ik in Vaasa, aan de Ostrobotnische kust van Finland. Hier wordt veel Zweeds gesproken, wat ik met mijn basis-Fins erg prettig vind. Want ondanks de vermeende stugheid van de Finnen, had ik weer veel aanspraak op straat. Het resulteerde in de aanschaf van een interessante roman.
Ik bezocht de bibliotheek voor mijn eigen onderzoek (daarover later meer) en voor een kunstexhibitie. Nadat ik beide doelen bereikt had, maakte ik een praatje met twee behulpzame bibliothecarissen. Ik vroeg hen naar de dubbeltaligheid van de regio en toen kregen we het over het verschil tussen nationale helden en lokale helden. Ze vroegen of ik wist wie Käärijä was, dus vol trots liet ik deze foto zien. Meteen daarna werd KAJ genoemd en vertelde één van de vrouwen dat ze Axel Åhman persoonlijk kent omdat hij naast comedian en muzikant ook auteur is. Ze kon zijn roman, “Eldsjäl“, van harte aanbevelen.
Ik had wel zin in een goed boek, dus de volgende dag ging ik langs Soumalainen. Daar lagen exemplaren van de Finse versie, “Tulisielu“, prominent uitgestald. Gelukkig hadden ze ook de Zweedse versie nog. Ik nam het mee naar mijn appartement en ben gelijk begonnen met lezen. De bibliothecaresse had gelijk; het is ontzettend fijn geschreven.
De titel betekent in beide talen “Vuurziel“. Dat is in het Nederlands niet echt een woord, maar zowel in het Zweeds als in het Fins vertaal je dat als “iemand die ergens veel passie voor heeft”. Misschien komt “enthousiasteling” het meeste in de buurt. Het verhaal gaat over zo’n persoon, Daniel. Hij zet zich volledig in voor zijn gemeenschap en regelt alles voor het plaatselijke buurthuis. Hij onderhoudt het gebouw en regisseert de jaarlijkse toneelvoorstelling… en vertolkt daarin ook nog eens de hoofdrol. Daniel vindt zelf dat hij onbaatzuchtig bezig is, maar de personen om hem heen zien dat niet altijd zo. Ze houden hem allemaal op hun eigen manier een spiegel voor, waardoor Daniel onder toenemende druk komt te staan. Het blijkt niet makkelijk voor hem om te voldoen aan de verwachtingen van anderen én van zichzelf. Uiteindelijk komt alles samen op een hele extreme manier. Het is alles of niets!
Het verhaal is echt spannend, want het gaat steeds slechter met Daniel en met de buurtvereniging. Kleine ruzies blijven terugkomen en gevoelens blijven onuitgesproken. Als lezer wil je echt weten of het nog goed gaat komen. De personen om Daniel heen, leren ook allemaal hun eigen lessen. Zo ontdekt kassamedewerkster Erika middels het toneelspelen hoe ze voor zichzelf moet opkomen. Veronica, de vrouw van Daniel, besluit voor zichzelf wat ze in een huwelijk zoekt. En Ralf, vriend van Daniel en de drijvende kracht achter de kantine van het buurthuis, beseft na een moeilijke tijd dat het toch de kleine dingen zijn die hem zijn levenslust teruggeven.
Axel heeft alle personen hun eigen, volwaardige karakter gegeven. Hun handelingen en hun uitspraken kloppen daarbij precies. Soms bevatten de zinnen zoveel specifieke details, dat de setting van het kleine, Ostrobotnische dorp meteen tot leven komt in je eigen verbeelding. Daarmee vangt Axel ook een aantal culturele concepten in het boek. Een dergelijke buurtvereniging (inclusief geldgebrek en kneuterige tradities) is bijvoorbeeld typisch voor Zweeds-Finland. De bouwstijlen, het bouwmateriaal en de kleuren zijn ook kenmerkend. Zelfs de ongeschreven regels van de gemeenschap vertellen ons iets over de Zweedsfinse cultuur. Natuurlijk is dit ook een kwestie van persoonlijke smaak, maar wat Axel beschrijft, kon ik meteen voor me zien.
Ik miste wel een afronding van de romantische verhaallijnen. Er is bijvoorbeeld ergens sprake van ontrouw en ergens laait een verliefdheidje op, maar beide plots worden niet duidelijk uitgewerkt. Het romantische deel van het verhaal blijft dus een open einde. Dat vind ik persoonlijk jammer, want de aanzet is heel boeiend geschreven. Daniels zoektocht naar zingeving wordt wel prachtig afgerond. Het verhaal heeft een hoopvol einde en doet je dagdromen over je eigen doelen en dromen.
Axel draagt het boek op aan “alla som brinner“, dus aan iedereen die gepassioneerd is. En zo is het een indrukwekkend, soms zelfs heftig verhaal, met een hele mooie boodschap. En extra leuk: momenteel wordt er gewerkt aan de theaterversie! In de herfst van 2027 zal de voorstelling onder regie van David Sandqvist gespeeld worden in het Wasa Teater. Meer informatie daarover kun je hier lezen. 🙂