Een hele tentoonstelling over Vikingen?! Mijn vader en ik scheurden meteen de Afsluitdijk over om het Fries Museum in Leeuwarden te bezoeken. 😉


Het museumpand bestaat uit meerdere verdiepingen, waarvan er momenteel dus eentje helemaal gewijd is aan een thematische tentoonstelling over het Vikingtijdperk, met de treffende titel “Wij Vikingen – Piraten van de Noordzee“. Centraal staat de bijzondere relatie van de (Scandinavische) Vikingen met de Friese kustgebieden. En gelukkig krijgen bezoekers een genuanceerd beeld van de Noordse avonturiers; het museum maakt zich niet schuldig aan het uitbuiten van de clichés of stereotypen. Eventuele foutieve opvattingen over Vikingen die het publiek door films en boeken uit de popcultuur kan hebben, worden middels de informatiebordjes netjes en duidelijk bijgesteld. Denk aan de mythe van de hoorns op hun helmen, of het gerucht dat ze smerig en onbeschaafd zouden zijn.



Aan de hand van meer dan 500 archeologische voorwerpen uit binnen- en buitenland wordt duidelijk dat één “Viking” tegelijkertijd plunderaar, handelaar, ambachtsman, boer en ontdekkingsreiziger kon zijn. Ja, zoveel petten kon één Scandinaviër in de middeleeuwen op hebben, als hij (of zij!) de middelen had om al deze activiteiten te ontplooien. De handelscontacten van de Vikingen strekten zich uit van Lapland en Ierland tot aan Egypte en het Midden-Oosten. Dat bewijzen de Arabische munten in de vitrines. Voor mij is dat geen nieuwe informatie, maar het blijft indrukwekkend. Ook de hakzilveren sieraden blijven mooi om te zien.

Dichter bij huis vormde de Noordzee een belangrijke verkeersader binnen Noord-Europa. Via die weg kregen de bewoners van het vroegmiddeleeuwse Frisia (het kustgebied dat grotendeels overeenkomt met het huidige Nederland) volop met de Vikingen uit Scandinavië te maken. Dat was vaak vreedzaam, via eerlijke handel, maar soms waren het buitengewoon gewelddadige ontmoetingen. In het jaar 810 vielen Deense Vikingen met een vloot van maar liefst 200 schepen Frisia binnen. Dorpen werden geplunderd, huizen in brand gestoken en inwoners ontvoerd. Toegegeven: hier gaat het cliché wel op… Pas na betaling van een flinke hoeveelheid zilver trokken de aanvallers weer weg. Maar daarmee was de rust niet meteen hersteld, want in de eeuwen daarna bleven de Vikinginvallen een terugkerend verschijnsel. Ook de handelsstad Dorestad (vandaag Wijk bij Duurstede) werd herhaaldelijk aangevallen. Maar dit was geen simpele tegenstelling tussen Friezen/Hollanders en Scandinavische Vikingen, want de handel tussen deze volken bleef gedurende de middeleeuwen óók een constante. Bovendien sloten sommige inwoners van Frisia zich zelfs bij de Vikingen aan. Zo rijst de vraag waar de titel van de tentoonstelling vandaan komt: wie waren die Vikingen eigenlijk?


Een interessant object is het Vikingschip in de laatste zaal, van maar liefst 15 meter lang. Het is een replica van de Skuldelev V, een drakkar (oorlogsschip) waarvan de oorspronkelijke resten in Roskilde (Denemarken) worden bewaard. Studenten van ROC Friese Poort bouwden het schip speciaal voor de tentoonstelling, samen met scheepsbouwer Bein Brandsma. Je kunt erin klimmen om op de bankjes te zitten en tja… dat vind iedereen toch leuk?! Wij hadden in ieder geval erg veel lol met de interactieve elementen. Aan het begin van de zalen kun je een plastic helm pakken. Waarom precies staat er niet bij, maar het draagt zeker bij aan het historische gevoel. Halverwege staan houten wapens en schilden klaar, zodat je het kunt opnemen tegen schaduw-Vikingen die op de muur geprojecteerd worden. En aan het einde kun je dus als afsluiter ook nog even in het schip klimmen. Hoewel Wij Vikingen voor kenners geen verrassende informatie bevat en (heel eerlijk) ook geen objecten die nog nooit eerder vertoond zijn, is de tentoonstelling goed gebalanceerd qua informatie, objecten en spelletjes. Deze exhibitie is echt leuk voor jong en oud en wij hadden een prima historisch dagje uit.

