Vogelvlekken en minihuisjes in de Von der Heydt-Kunsthalle

De vrijdagmiddag leent zich perfect voor een museumbezoek, als een soort traktatie aan het einde van de werkweek. Gisteren bezocht ik daarom de Von der Heydt-Kunsthalle in Wuppertal-Barmen, waar momenteel de tentoonstelling “Sceneries” van de Duitse fotograaf Thomas Wrede te zien is. Ik had geen verwachtingen, maar werd er toch door verrast. Kijk hieronder mee naar enkele highlights.

Wrede (1963) houdt zich in zijn werk bezig met de verhouding tussen natuur en kunstmatigheid. Een terugkerend onderwerp is het miniatuurlandschap (opgebouwd uit kleine plastic huisjes en andere miniatuuronderdelen) binnen een bestaand natuurgebied (waar aarde, zand, wind, water en vegetatie de compositie bepalen). Door een ludiek gebruik van perspectief lijken de minihuisjes onderdeel van een enorm uitgestrekt landschap. Op die manier onderzoekt Wrede hoe we naar onze omgeving kijken en hoe gemakkelijk fotografie ons op het verkeerde been kan zetten. We beschouwen een foto vaak (en graag) als een betrouwbare weergave van de werkelijkheid, maar zijn gemanipuleerde beelden schudden het publiek weer wakker. Als je eenmaal weet dat er iets “niet klopt”, ga je aan meer dingen twijfelen.

En ook ander werk van Wrede trok mijn aandacht, namelijk enorme foto’s van vogels die tegen glazen ramen waren gevlogen. Althans, foto’s van de afdruk die de vogels achterlieten. De serie draagt de titel “Die Vögel stehen in der Luft und schreien” (“De vogels hangen in de lucht en schreeuwen“) en de beelden zijn tegelijkertijd vreemd en herkenbaar. Dat hebben we toch allemaal weleens, zo’n vette vlek op het raam, nadat er een verwarde meeuw tegenaan is gebotst? Wrede legde dit fenomeen vast toen hij ontdekte dat de achtergebleven veertjes en andere sporen door tegenlicht zichtbaar worden als merkwaardige silhouetten. Op de foto’s lijkt het alsof de vogels nog in de lucht hangen, terwijl ze in werkelijkheid natuurlijk al lang zijn verdwenen. Of dood in je tuin liggen. Wrede maakt zo iets zichtbaar waar we normaal gesproken niet echt over nadenken. En eerlijk gezegd vind ik de beelden ergens ook wel smaakvol. Poëtisch, dat sowieso.

De tentoonstelling Sceneries brengt bijna 25 jaar van het fotografische oeuvre van Thomas Wrede samen. De afwisseling tussen de verschillende thema’s houdt de tentoonstelling boeiend. Het is niet zo dat er in iedere ruimte “hetzelfde hangt”. De enige constante in de tentoonstelling is de deceptie, dus dat Wrede telkens speelt met de werkelijkheid. Hij bewijst daarmee dat je geen spectaculaire toeters en bellen nodig hebt om een verhaal te vertellen. Soms is een miniatuurhuisje of een vettige vlek op een glazen ruit al genoeg.